गोविन्द कुलपुजाका लागि सल्यान गएकाले मलाई केही दिन देखि एफएममा विहानको डिउटी गर्नुपर्ने अवस्था छ । परिक्षा नजिकिएको बेलामा दिनको दुइपल्ट एफएम जानुपर्दा मलाई निकै टाउको दुखाई भएको थियो ।
फुर्सद हुंदा पढ्न मन नलाग्ने जव एफएम जानुपर्ने बेला भयो अनि किताबको याद आउने । आइतवार विहान त मलाई विहान उठ्न निकै मुस्किल भइरहेको थियो । कारण के थियो भने एउटा नचिनेको मोवाइल नम्बरवाट राति १० वजे देखि ‘कल्पना हो’ भन्दै एउटा मान्छेले अनावश्यक फोन गरेर मेरो निन्द्रा खराब गरेको थियो । मध्य रातमा बारम्बार फोन गरेर निन्द्रा विथोलिएकाले विहान उठ्न निकै गाह्रो भए पनि आखिर एफएम त नगई भएन । बल्ल बल्ल उठेर एफएम गए । विहान साढे ६ वजेको समाचार सकेपछि एक घण्टा फुर्सद भयो । फुर्सद हुनासाथ कम्प्युटर अगाडी छ भने पहिलो प्राथमिकता फेसबुक हेर्ने हुन्छ ।
फेसवुक अन गर्नासाथ राष्ट्रिय मानवअधिकार आयोगका क्षेत्रिय संयोजक मुरारी खरेल अनलाईन हुनुहुंदो रहेछ । औपचारीकताको अभिवादन आदान प्रदान पछि मैले आज के छ सर भनेर सोधे । मुरारी सरले एक जना मानवअधिकार रक्षकको छोरी वेपत्ता भएको खबर सुनाउनुभयो ।
बर्दिया जमुनी गाविस सितापुरकी मानवअधिकार रक्षक कौशीला सिंह ठकुरीकी ९ वर्षिया छोरी दिपशिखा बेपत्ता भएको प्रारम्भिक खबर आएको जानकारी दिनुभयो । त्यति खबर पाएपछि आफ्नो कर्तब्य निभाउन थाले । विभिन्न च्यानललाई फोन गर्दा घटना सांचो ठहरियो । समाचार प्रशारण भयो ।
पछिल्लो समय स–साना बालबालिकालाई अपहरण गरी फिरौती माग्ने गिरोह सकृय भएकाले हामी पनि शसंकित भयौ । कतै यो पनि त्यस्तै घटनाको निरन्तरता होकी भनेर । अनलाइनकै च्याटमा घटनाको स्थलगत रिपोर्टिङ्ग गर्ने निधो भयो ।
८ वजे समाचार सकेपछि मलाई लिन एकजना साथि आउनुभयो । अनि आयोगको गाडीमा लाग्यौ जमुनी तिर । गाउंमै पुगे पछि विभिन्न ठाउंमा मानिसहरुको झुण्ड देखियो । चौतारी, चौराहा र दोवाटोमा मानिसहरुको भिड थियो । हामीले कुरा गर्यौ गाउंमा एउटा घटना हुनासाथ कसरी पुरा गाउंनै प्रभावित हुन्छ । एउटालाई परेको दुख सबैले आफ्नो सम्झन्छन् । कौशीलाको दुखमा साथ दिन सबै गाउंले बाहिर निस्केका थिए । गाडी भित्रै हामीले गाउंले सहयोगी जिवन र शहरी स्वार्थी जिवनको तुलना गर्यौ । शहरमा माथिल्लो तलामा बस्नेलाई आपत विपत पर्दा एउटै घरको तल्लो तलामा बस्नेलाई वास्ता हुंदैन । तर यहां त गाउंनै पुरा उल्टिएको छ । खेतका काम गर्नुपर्ने असारको माचोमा पनि सबै गाउंले सडकमा निस्केर एक आपसमा कुरा गर्दै चिन्ता ब्यक्त गरीरहेका छन् ।
एउटा झुण्ड नजिक गएर कौशीलाको घर सोध्न गाडी रोकियो । त्यहां सोध्दा बालिका घरदेखि केही पर नालामा डुबेको अवस्थामा मृत भेटिएको जानकारी पायौं । नभन्दै केही पर नाला छेउमा गाउंलेको ठुलै झुण्ड देखियो ।
बालिकाको मृत्यु भइसकेको थाहा भएपछि त्यहां अब हाम्रो केही भुमिका नहुने देखियो । तर गाउंमा पुगीसके पछि केही न केही त गर्ने पर्यो । त्यसपछि चार महिना पहिला भारतीय सिमा सुरक्षा बल एसएसविले नियन्त्रणमा लिएर बेपत्ता बनाएका नागरीकको घरमा पुगेर उनीहरुको परिवारको अवस्थाका वारेमा जानकारी लियौ । फर्कने बेलामा गाउंमा पुगीसकेपछि अन्य केही भुमिका नभए पनि घटना हेरेर फर्कने निधो गरेर गरीयो । घटनास्थल नजिकै गाडी लिएर जान उचित ठानेनौ । अलिवर गाडी राखेर हिंडेर गयौं । हामी पुग्दा बालिकाको शव पानीवाट झिकेर कपडाले बांधिसकेको रहेछ ।
केहीवेर त्यहां अल्मलिएर फर्किन लागेका थियौ । दुईतिर नाला बनाएर बिचमा माटो पुरेर बनाएको बाटोमा गाडी गुड्दै थियो । बाटोको छेउ छेउमा मानिस हिंडेकाले साइड दिन चालकले गाडी किनारमा लगेछन् गाडी त हिलोमा जोतियो । निकाल्ने जति कोशिष गरे पनि गाडी निस्कने संकेत देखिएन । लौ बरवाद पार्यो हामी निकै चिन्तित भयौ ।
गाडी फसेको देखेपछि त्यहांका युवाहरुआए । कसैले धकेल्न थाले कसैले गाडी नै उचालेर निकाल्ने प्रयास समेत गरे । अचम्म रातभर बालिका खोजिमा निन्द्रां गुमाएका गाउंले शहरीया चढेको गाडी हिलोमा फसेको देखेर निकै चिन्तित थिए । वास्तवमा त्यहां अपनत्व थियो । हामी लाचार भयौ तर उनीहरुले हिम्मत हारेनन् । मानिसको भिड छंदै त्यसलाई सदुपयोग गर्न हामीलाई उल्टै सम्झाइरहेका थिए । तर जति गरे पनि पाटेको माटोमा फसेको गाडी निस्कनुको साटो झन झन हिलोमा दब्दै गयो । केही सिप नलागे पछि ट्याक्टरले निकाल्ने निधोमा पुगीयो ।
हामीसंग त्यही फसेको गाडी बाहेक अन्य केही साधन थिए्न । ट्याक्टर खोज्न कहां जांने ? त्यही भिडमा उभिएका युवा मध्यकाले आफ्नो ठुलो बुवाको ट्याक्टर भएको बताए । तर टाढा घर भएकाले साधनको आवश्यकता थियो । हाम्रै पेशाका बर्दियाका सहकर्मी मोटरसाइकल लिएर आएका थिए । उनीसंग सहयोग माग्ने निधो गरियो ।
तर त्यति धेरै सहयोगी भावनाका ब्यक्तिको बिचमा रहेर पनि ति ब्यक्तिमा आत्मै देखि मोटरसाइलक दिएर सहयोग गरौं भन्ने भावना जागेन । धेरै बेरको प्रयास पछि लाचारीका साथ बल्ल बल्ल मोटरसाइकल दिन राजि भए । सहकर्मीको मोटरसाइकलमा ति युवालाई बसालेर आयोगका मोहन जोशि जानुभयो ट्याक्टर खोज्न ।
ट्याक्टर आउन र गाडी निकाल्ने करिब एक घण्टाको अवधि लाग्यो । त्यो अवधिमा बालिका हराए देखिको भोलीपल्ट विहानको अवधिमा गाउंलेले निभाएको भुमिकाका बारेमा जानकारी पाइयो । बालिका हराएको थाहा पाउनासाथ गाउं भरीका कुनै महिला पुरुष घरमा बसेनन् । आफ्नै परिवारको सदस्य जस्तै सबैले रातभर बालिकाको खोजि गरे । भारतको जंगल, नाला, गाउंभरी जतासुकै खोजे पनि बालिका भेटिइनन् । हामी बसेको चौतारा नजिकैकी एक महिलाले भनिन् ‘कहां सुत्नु नानी राती एक वजे खाना खाएको । निदाउन कोशीस गरे पनि निन्द्रा लागेन । आंखा चिम्लना साथ त्यहि केटीको अनुहार झलक्क आंखामा आउंथ्यो ।’
दिनहुं मानिसको मृत्यु, अपहरण, हत्या जस्ता घटनाका बारेमा समाचार बनाउंदा, त्यस्ता घटना सुन्दा सुन्दा निर्जिव भइसकेको हाम्रो मन गाउंलेको त्यो अपनत्व भावना देखेर प्रभावित भयौं । ‘वास्तवमा बस्ने त गाउंमा नै हो । शहरमा यो अपनत्व कहां पाइन्छ र ? ’ मुरारीले भन्नुभयो ।
ट्याक्टर आयो गाडी निकाल्यौ । हामी चौपारीमा बसेका थियौं । तर रोक्दै नरोकी खुरुक्क ट्याक्टर गयौ । मुरारी सरले भन्नुभयो ‘पैसाको कुरा मोहन जीले मिलाउनुभएछ । ट्याक्टर त रोक्दै नरोकी गयो ।’
त्यति भनेपछि मोटरसाइकल दिएर सहयोग गरेका हाम्रा सहकर्मीलाई धन्यवाद दिएर मुरारी सर र म गाडीमा चड्यौ । मोहन सर पहिल्यै गाडीमा हुनुहुन्थ्यो । गाडीमा पुगे पछि मुरारी सरले मोहनसरलाई सोध्नुभयो । ‘पैसा कति लाग्यो ? ’ तर अचम्म ट्याक्टर मालिक धनवहादुर काइलाले त एक रुपैया पनि लिएनछन् ।
कम्तिमा एक हजारको माग राखे भने पांच सयमा उम्काउंला भन्ने मुरारी सरको कल्पनाको उल्टा ब्यवहार गाउंले ट्याक्टर मालिक काईलाले देखाए पछि धन्यवाद समेत दिन नपाएकोमा मुरारी सर पछुताउनुभयो ।
बास्तवमा धनवहादुर काइला जस्ता सहयोगी भावना बोकेका नेपालीहरु अझै पनि हाम्रा समाजमा छन् । धन्यवाद छ काइला तिमिलाई । अनि समाजमा एउटालाई विपतपर्दा आफ्नै एउटै परिवार जस्तो गरेर दुख बांड्ने गाउंमा अपनत्व रहिरहोस । पाहुनालाई दुख पर्दा सहयोग गर्ने सहयोगी हातहरु कहिल्यै नथाकुन ।
